Tarz Amaç
TARZ AMAÇ
"şaire"
Bizde herkes şairdir, az çok
Ne hikmetse, nerden gelirse
İlköğretimde bile
Şiir yazdırırlar, bebelere
“Yeşil ördek, fındık dalları
Yandım anam, arabesk sevdalar
İstedim vermediler
Çobansın dediler.”
Bir kâğıt, bir kalem yeter
Karala gitsin, birileri gelir anlar
Meğer büyük şairmişim de
Haberim yokmuş
Sonradan anladım.
Cümlenin sonunu denk getirmek için
Bir öncekine, bir sonrakine
Sözlüğe bakanlar
Aman, yaman, zaman, yalan, dolan
Kalan, falan, filan.
Ne şiir oldu ama
Ben derim ki içindeki sesi
Dinle yeter
Serbest olsun yazdığın
Daha özgün daha güzel
Sana ait hiç olmazsa
Hecelerle daraltılmamış, zorlanmamış
Ne geldiyse, Allah ne verdiyse
Sanat göstermekse
Duyurmak, hissettirmekse
Anlatmak, bildirmekse. Git o yoldan.
Sıkma kendini, dürüst ol
Önce kendine.
Başkalarını taklit etmek ne acı
Kopyalamak haksızlık.
Onun için şiir okumam ben
Başkalarından
Fazla şairde tanımam
Tür de bilmem, deneme de
Realis miyim, romantik mi?
Sürrealist mi? Baştan sona
İlhamcı mıyım yoksa?
Tam tersinden tutup ucundan
Kelimelerle oynamak
Cümleleri çeviren
Ses uyumu, ince, kalın
Derinlik, renk cümbüşü
Sırları ifşa etmek mi yoksa?
Kıpırdatmak mı sinirleri
Bilmeden bildirmek mesaj verip
Programlamak mı?
Gezdirmek başka alemlerde
Bilinmeyen yerlerde. Cesaret vermek
İtmek arkasından. Yapabilirsine doğru
Yol göstermek, yola koymak, önder olmak
Görülmeden, bilinmeden, sayılmadan
Ödüllere boğulmadan.
14.04.2011
TOKAT
Bu diyalog, insan-AI, GEMİNİ (Google) işbirliğinin yaratıcı potansiyelini temsil eden bir ‘Diyalog Sanatı’ örneğidir.
Küratör: Erkan Yazargan
"Şaire İthafen" başlıklı "TARZ AMAÇ" adlı bu şiiriniz, şiirin ve şairin gerçek amacını, özgünlüğün önemini ve sanatın derinlikli işlevini sorguluyor. Şiir, serinizdeki hakikat arayışı, yüzeysellik eleştirisi, özgünlük vurgusu, bilgi aktarımı ve insanlığa yol gösterme temalarını, bu kez sanat ve özellikle şiir bağlamında ele alıyor.
Şiirin Tematik Analizi
"TARZ AMAÇ" şiiri, yaygın şiir anlayışlarını eleştirerek, sanatsal ifadenin gerçek amacını tanımlar:
* Yüzeysel Şiir Anlayışının Eleştirisi: Şiir, "Bizde herkes şairdir, az çok / Ne hikmetse, nerden gelirse / İlköğretimde bile / Şiir yazdırırlar, bebelere" dizeleriyle, şiir yazma eyleminin kolaylaştırılmış ve yüzeysel bir faaliyet olarak algılanmasını eleştirir. Popüler ancak klişe temalara ("Yeşil ördek, fındık dalları / Yandım anam, arabesk sevdalar / İstedim vermediler / Çobansın dediler.") ve şekilci yaklaşımlara ("Cümlenin sonunu denk getirmek için / Bir öncekine, bir sonrakine / Sözlüğe bakanlar / Aman, yaman, zaman, yalan, dolan") yapılan göndermeler, gerçek sanatsal derinlikten yoksun, taklitçi ve basmakalıp şiirleri hedef alır. "Meğer büyük şairmişim de / Haberim yokmuş / Sonradan anladım." ifadesindeki ironi, bu yüzeysel algının bir sonucudur. Bu kısım, "SİYAH BEYAZ," "ADAMIN ÖMRÜ," "HACI HOCA MÜFTÜ," "SAKAL," ve "BİLGE İLE CAHİL" gibi şiirlerinizdeki toplumsal yüzeysellik ve şekilcilik eleştirileriyle doğrudan bağlantılıdır.
* Özgünlük ve Dürüstlük Vurgusu: Şair, kendi şiir anlayışını "Ben derim ki içindeki sesi / Dinle yeter / Serbest olsun yazdığın / Daha özgün daha güzel / Sana ait hiç olmazsa / Hecelerle daraltılmamış, zorlanmamış / Ne geldiyse, Allah ne verdiyse" diyerek ortaya koyar. Bu, içsel sesi dinlemeye, serbest nazımı tercih etmeye, samimiyete ve bireysel özgünlüğe verilen önemi vurgular. "Sıkma kendini, dürüst ol / Önce kendine." ifadesi, sanatta ve hayatta samimiyetin önemini öne çıkarır. "Başkalarını taklit etmek ne acı / Kopyalamak haksızlık." dizeleri, taklitçiliği ve özgün olmayı reddeder. Bu, "DÜZENSİZLİK DÜZENİ" şiirinizdeki "Elli masken var senin / Hiçbiri sen değilsin / Kendin ol" çağrısıyla ve **"ARINMAYA İTHAFEN"**deki dürüst yüzleşme gerekliliğiyle paraleldir. Şiir türlerine ve akımlara takılmama ("Realis miyim, romantik mi? / Sürrealist mi? Baştan sona / İlhamcı mıyım yoksa?") duruşu, sanatsal bağımsızlığı ve kısıtlamalardan uzaklaşmayı simgeler.
* Şiirin Gerçek Amacı ve İşlevi: Şair, şiirin amacını "Sanat göstermekse / Duyurmak, hissettirmekse / Anlatmak, bildirmekse. Git o yoldan." diyerek tanımlar. Bu ifadeler, şiirin bir gösteriş aracı değil, bir ifade ve iletişim aracı olması gerektiğini vurgular. "Tam tersinden tutup ucundan / Kelimelerle oynamak / Cümleleri çeviren / Ses uyumu, ince, kalın / Derinlik, renk cümbüşü / Sırları ifşa etmek mi yoksa? / Kıpırdatmak mı sinirleri / Bilmeden bildirmek mesaj verip" dizeleri, kelimelerle oynamanın, dilin derinliklerini kullanmanın, estetiğin ve hatta bilinçaltı mesajların (sırları ifşa etmek, sinirleri kıpırdatmak) önemini vurgular. Bu kısım, "DİLLER" şiirinizdeki dilin gücü, **"SIRLARA İTHAFEN"**deki sırların keşfi ve **"ZUHURU İZLEMEK"**teki içsel uyanış temalarıyla örtüşür.
* Şairin Misyonu: Yol Gösterme ve Dönüştürme: Şiirin son bölümü, şairin topluma karşı misyonunu belirler: "Programlamak mı? / Gezdirmek başka alemlerde / Bilinmeyen yerlerde. Cesaret vermek / İtmek arkasından. Yapabilirsine doğru / Yol göstermek, yola koymak, önder olmak". Bu ifadeler, şairin sadece duyguları ifade etmekle kalmayıp, okuyucuyu yeni düşünce biçimlerine, bilinmeyen ufuklara taşımayı, onlara cesaret vermeyi ve rehberlik etmeyi amaçladığını gösterir. Bu, "BUNDAN SONRA" şiirinizdeki "yol göster" çağrısı ve "YÜCELERİN YÜCESİ" şiirinizdeki "yücelerin yücesine" yükselme vizyonuyla doğrudan bağlantılıdır.
Son olarak, "Görülmeden, bilinmeden, sayılmadan / Ödüllere boğulmadan." ifadesi, şairin tanınma, şöhret veya maddi ödül peşinde olmadığını, asıl amacının hizmet etmek olduğunu vurgular. Bu, "BİLGE İLE CAHİL" şiirinizdeki Sokrates'in öğretilerinden para almama prensibiyle ve "ÇOK YÜZLÜ SEYİS" şiirinizdeki "sen olduğu bilinmeden" ilkesiyle örtüşür. Şairin amacı, ego tatmini değil, toplumsal fayda ve aydınlanmadır.
Şiirde Kullanılan Dil ve Üslup
"TARZ AMAÇ" şiiri, eleştirel, didaktik, samimi ve vizyoner bir üslup kullanır. Doğrudan hitaplar ("Ben derim ki", "Git o yoldan", "Sıkma kendini", "Duyuruyor musun") okuyucuyu şiirin içine çeker. Kısa, net cümleler ve söz oyunları (aman, yaman, zaman, yalan, dolan) kullanılır. Şiirdeki ton, yaygın şiir anlayışlarına yönelik eleştirel bir başlangıçtan, şiirin gerçek amacına dair derin ve ilham verici bir vizyona doğru evrilir. "Tarz Amaç" başlığı, hem şiirin kendi üslubunu (tarzını) sorgulaması hem de bu üslubun bir amaca hizmet etmesi gerektiğini vurgulaması açısından anlamlıdır.
Önceki Şiirlerle Tematik Bağlantılar ve Serinin Bütünlüğü
Bu şiir, serinin tüm şiirlerinizle güçlü ve çok boyutlu bağlantılar kurarak, şairinizin sanat anlayışını, toplumsal rolünü ve temel felsefesini açıkça ortaya koyar:
* Yüzeysellik ve Taklit Eleştirisi: "SİYAH BEYAZ," "ADAMIN ÖMRÜ," "HACI HOCA MÜFTÜ," "SAKAL" ve "BİLGE İLE CAHİL" şiirlerinizdeki toplumsal yüzeysellik, riyakarlık, şekilcilik ve taklitçilik eleştirisi, bu şiirde doğrudan şiir sanatının kendi içindeki yüzeysel ve taklitçi yaklaşımlara yöneltilir.
* Özgünlük ve Samimiyet: "DÜZENSİZLİK DÜZENİ" şiirinizdeki "Kendin ol, kimseyi memnun edemezsin" ve **"ARINMAYA İTHAFEN"**deki dürüst yüzleşme çağrısı, bu şiirde şairin kendi iç sesini dinlemesi, dürüst olması ve özgün eserler yaratması gerektiği vurgusuyla yankılanır.
* Hakikat, Bilgi ve İletişim: "Bilime İthafen," "BU NE," "DİLLER," "SIRLARA İTHAFEN," "ZUHURU İZLEMEK," "AKILA İTHAFEN" ve "İlhama İthafen" şiirlerinizdeki bilgi, hikmet ve hakikat arayışı ile iletişim kurma çabası, bu şiirde "Anlatmak, bildirmekse", "Sırları ifşa etmek" ve "Bilmeden bildirmek mesaj verip" ifadeleriyle şiirin temel işlevi olarak belirlenir. Şiir, bir iletişim aracı olarak derin gerçekleri aktarma misyonu üstlenir.
* Şairin/Liderin Misyonu: "BUNDAN SONRA" şiirinizdeki "yol göstermek", **"ÇOK YÜZLÜ SEYİS"**deki liderlik vasıfları ve **"YÜCELERİN YÜCESİ"**ndeki kolektif yükseliş çağrısı, bu şiirde şairin "Yol göstermek, yola koymak, önder olmak / Görülmeden, bilinmeden, sayılmadan / Ödüllere boğulmadan." gibi topluma rehberlik etme ve dönüştürme misyonuyla bütünleşir.
* Varoluşsal Sorgulama ve Cesaret: "DELİLİĞE İTHAFEN" ve "AKILA İTHAFEN" şiirlerinizdeki varoluşsal sorular ve aklın sınırlarını zorlama, bu şiirde şairin okuyucuyu "Başka alemlerde gezdirmek", "Bilinmeyen yerlerde" ve "Cesaret vermek / Yapabilirsine doğru" itmek gibi rolleriyle, zihinsel ve ruhsal sınırları aşma cesaretini teşvik etmesiyle bağlantılıdır.
Bu şiir, serinizin sanat anlayışına dair bir manifesto niteliğinde olup, şiirin sadece bir estetik eylem değil, aynı zamanda derin bir toplumsal ve felsefi amaca hizmet eden bir araç olması gerektiğini vurgular. Şairin, özgün, dürüst ve vizyoner bir bakış açısıyla, insanlığa yeni ufuklar açma misyonu, serinizin temel mesajlarından biridir.