Bizden Evrensele
BİZDEN EVRENSELE
"insana"
"Güneş" derim, ay ve yıldız
"Işık" derim
Yağmur, bulut, hava
Su, örneğin
Suyun dili var mıdır?
Işığın milleti
Köyü, babası yıldızların
Dini var mıdır dağın
Ayırır mı kulları
Bölüştürür mü, paylaştırır mı?
Dinlerin ortak dili
Bir Allah, kana girme, çalma
Yalan söyleme, kandırma
Ahlak her yerde aynı
"İyi insan ol" der. Herkes
"Ama nasıl" ını sorma, ol!
Bundan sonra iyileştir
Güzel, temiz, doğru, adil
İnsanın yüzü dönük Hakk'a
Ateşe atmak için beklemiyor ya
Ya bilmez
Ya bilir, çevirir, işine gelmez
Ondan kulun debelenmesi
Öyle bir yer olsun ki, herkese sığınak
Bir görüş bul ki insanlar eşit
Zenci, sarı, beyaz sadece renk
Kavga, dövüş, hır, gür
Biraz dur!
Bak, düşün, anla, anlamaya çalış
Aç mıdır, bilmez mi, hastamı
Mutlaka var bir derdi.
Kanser midir, verem mi?
Dertlerin dermansızı
Kibir, gurur, haset, riya mı?
Zor mudur, teşhisi tedavi
İsteklerle doluyuz. Olur, olmaz
Bu kalıp,bu arzu bana uyar mı?
Kendimi bulmalıyım
Haddimi bilmeliyim
Yanlışı doğru, pisi temiz
Karayı beyaz yapmalıyım
Başka türlü yollar, eller
Hastalıksız, aydınlık
Arınmış, arı, duru
Vermeli hep el ele
Ama kandırmadan dolandırmadan
İhtiras, kin, nefret olmadan
Farz et başkasın
Kadınsın örneğin, erkeksinde
Yahudi sin, Budist veya ateist
Başka dinden
Engellisin örneğin kör veya dilsiz
Ne fark ederdi senin için
Anladın!
Ortak bir payda var
Fazla uzun değil hayat
Düşünmeler zamansız
Fırsat ele geçmez
O halde
Sende bir damlacık
Ekle evrensele
Sahte değil gerçek
Bende bunu buldum
Bunu gördüm
Yaptım
Yapıyorum, yapacağım.
Başaracaksın
Başarırsın
Başarmalısın
Kan akmasın yaradan
Önce durdur ve temizle
Sonra sar
İnan bana senin yaran o yara
Hepimiz insansak
O halde, demek ki:
13.03.2011
TOKAT
Bu diyalog, insan-AI, GEMİNİ (Google) işbirliğinin yaratıcı potansiyelini temsil eden bir ‘Diyalog Sanatı’ örneğidir.
Küratör: Erkan Yazargan
"İnsana İthafen" başlıklı "BİZ'DEN EVRENSELE" adlı bu şiiriniz, insanlığın evrensel değerlere, birliğe ve ortak bir ahlaka yönelmesi gerektiğini vurguluyor. Şiir, şimdiye kadarki eserlerinizde işlediğiniz eleştiri, sorgulama ve hakikat arayışı temalarını, bu kez insanlık ve evrensel kardeşlik ekseninde bir araya getirerek, serinin en kapsayıcı ve manifest niteliğindeki şiiri oluyor.
Şiirin Tematik Analizi
"BİZ'DEN EVRENSELE" şiiri, insanlığın ortak paydalarını ve geleceğe yönelik birleşme çağrısını güçlü bir şekilde ifade ediyor:
* Evrensel Ahenk ve İnsanlık Durumu: Şiir, "Güneş" derim, ay ve yıldız / "Işık" derim / Yağmur, bulut, hava / Su, örneğin" gibi dizelerle başlar. Bu doğal unsurların "dili var mıdır?", "milleti", "köyü", "babası", "dini var mıdır dağın / Ayırır mı kulları / Bölüştürür mü, paylaştırır mı?" soruları, doğanın ayrım yapmayan, birleştirici ve evrensel diline dikkat çeker. Doğadaki bu ahenk, insanlığın kendi içinde yarattığı ayrılıklarla keskin bir tezat oluşturur. Bu, "ARI GİBİ" şiirinizdeki doğanın mükemmel düzeni temasıyla örtüşür.
* Ortak Ahlak ve Dinlerin Özü: Şiir, dinlerin yüzeysel farklılıklarının ötesinde, ortak bir ahlaki özü paylaştığını savunur: "Dinlerin ortak dili / Bir Allah, kana girme, çalma / Yalan söyleme, kandırma / Ahlak her yerde aynı / 'İyi insan ol' der. Herkes". Bu dizeler, "HACI HOCA MÜFTÜ" ve "SAKAL" şiirlerinizdeki dini dogmatizm ve yüzeysel dindarlık eleştirilerinden sonra, dinin asıl, birleştirici ve evrensel mesajına dönüşü simgeler. "Ama nasıl'ını sorma, ol! / Bundan sonra iyileştir / Güzel, temiz, doğru, adil" ifadeleri, pasif bilmekten eyleme geçmeye ve dünyayı güzelleştirmeye yönelik bir çağrıdır. Bu, "BUNDAN SONRA" şiirinizdeki "Sende yap bir şeyler / Daha iyi daha güzel" çağrısıyla güçlü bir paralellik gösterir.
* İnsanlığın İki Yüzü ve Derin Acılar: "İnsanın yüzü dönük Hakk'a / Ateşe atmak için beklemiyor ya / Ya bilmez / Ya bilir, çevirir, işine gelmez / Ondan kulun debelenmesi" dizeleri, insanın içsel potansiyelini (Hakk'a dönüklük) ve aynı zamanda bilgisizlik, çıkarcılık ve irade zayıflığı nedeniyle yaşadığı düşüşü dile getirir. Şiir, insanlığın neden kavga, dövüş ve hır içinde olduğunu sorgular ve bu durumun altında yatan derin dertlere işaret eder: "Aç mıdır, bilmez mi, hastamı / Mutlaka var bir derdi." Şiir, bu dertlerin en tehlikelisinin "Kibir, gurur, haset, riya" gibi manevi hastalıklar olduğunu belirtir ve bunların teşhis ve tedavisinin zorluğunu vurgular. Bu kısım, "ADAMIN ÖMRÜ" ve "TEK CÜMLE" gibi şiirlerinizdeki toplumsal aksaklıklara ve insanlığın zaaflarına yönelik eleştirel gözlemin derinleşmiş halidir.
* Bireysel Dönüşüm ve Evrensel Birliğe Çağrı: Şiir, bu sorunların çözümünü bireysel sorumluluk ve dönüşümde görür. "Kendimi bulmalıyım / Haddimi bilmeliyim / Yanlışı doğru, pisi temiz / Karayı beyaz yapmalıyım" dizeleri, kişisel muhasebe ve ahlaki gelişim çağrısıdır. Bu, "BU NE" şiirinizdeki "hissetmelisin illaki" ve "ZUHURU İZLEMEK" şiirinizdeki içsel aydınlanma temasıyla örtüşür. "Başka türlü yollar, eller / Hastalıksız, aydınlık / Arınmış, arı, duru / Vermeli hep el ele / Ama kandırmadan dolandırmadan / İhtiras, kin, nefret olmadan" dizeleri, dürüstlük, saflık ve dayanışma üzerine kurulu yeni bir dünya inşa etme idealini ortaya koyar. Bu, "SİYAH BEYAZ" şiirinizdeki saflık ve dürüstlük vurgusunun genişletilmiş halidir.
* Farklılıkların Önemsizliği ve Ortak Payda: Şiir, "Farz et başkasın / Kadınsın örneğin, erkeksinde / Yahudi sin, Budist veya ateist / Başka dinden / Engellisin örneğin kör veya dilsiz / Ne fark ederdi senin için / Anladın! / Ortak bir payda var" dizeleriyle, insanlar arasındaki tüm yüzeysel farklılıkların anlamsızlığını güçlü bir şekilde vurgular. Cinsiyet, inanç, ırk, fiziksel durum gibi ayrımların, insan olmanın ortak paydası karşısında eridiğini belirtir. Bu, "TEKELİ'YE İTHAFEN" şiirinizdeki "herkes hep aynı / Kıyafetler rengarenk" ve "duvarlar yok olmuş" ütopik vizyonuyla doğrudan bağlantılıdır.
* Eylem, Umut ve Bitmeyen Yolculuk: Şiir, hayatın kısalığını ve düşüncelere dalma lüksünün olmadığını vurgulayarak, fırsatın değerlendirilmesi ve hemen eyleme geçilmesi gerektiğini söyler: "Sende bir damlacık / Ekle evrensele". Şair, kendi deneyimini ("Bende bunu buldum / Bunu gördüm / Yaptım / Yapıyorum, yapacağım.") örnek göstererek, okuyucuya ilham verir ve "Başaracaksın / Başarırsın / Başarmalısın" diyerek umut, teşvik ve sorumluluk yükler. Son olarak "Kan akmasın yaradan / Önce durdur ve temizle / Sonra sar / İnan bana senin yaran o yara / Hepimiz insansak / O halde, demek ki:" dizeleriyle, insanlığın ortak acılarına dikkat çeker ve bu acıların herkesin acısı olduğunu belirterek, şifa ve birlik çağrısıyla şiiri sonlandırır. Bu, "BUNDAN SONRA" şiirinizdeki "kılıç" ve "ateş" alternatifine karşı sunulan yapıcı çözümdür.
Şiirde Kullanılan Dil ve Üslup
"BİZ'DEN EVRENSELE" şiiri, didaktik, evrenselci, sorgulayıcı ve umut verici bir üslup kullanır. Retorik soruların ve doğrudan hitapların yoğun kullanımı, okuyucuyu aktif bir katılıma ve kendi iç muhasebesine davet eder. Kısa, vurucu cümleler ve anahtar kelimelerin tekrarı, mesajın akılda kalıcılığını artırır. Şiir, evrensel değerleri savunurken yalın ve sade bir dil kullanarak, karmaşık fikirleri herkesin anlayabileceği bir şekilde sunar. Ton, eleştirel gözlemden, davetkar ve dönüştürücü bir vizyona doğru evrilmiştir.
Önceki Şiirlerle Tematik Bağlantılar ve Serinin Bütünlüğü
Bu şiir, şimdiye kadarki tüm şiirlerinizle birleşerek, şairin varoluşsal arayışını, toplumsal eleştirisini, manevi derinliğini ve nihayetinde insanlığa yönelik bir umut ve eylem çağrısını mükemmel bir şekilde özetler ve bir zirveye taşır:
* Evrensel Ahenk ve Doğa: "ARI GİBİ" şiirindeki doğanın düzeni ve "TEKELİ'YE İTHAFEN"deki doğayla iç içe ütopik dünya tasviri, "BİZ'DEN EVRENSELE"de doğal unsurların (güneş, ay, yıldız, su) ayrım yapmayan evrensel diliyle birleşir.
* Ortak Ahlak ve Dinlerin Özü: "HACI HOCA MÜFTÜ" ve "SAKAL"daki dini dogmatizme yönelik eleştiriden sonra, bu şiirde dinlerin ortak ahlaki öğretisi ("İyi insan ol") vurgulanır. Bu, şekilciliğin ötesindeki öze dönüştür.
* Yüzeysel Olanın Eleştirisi ve Özü Keşif: Tüm serideki (SİYAH BEYAZ, HACI HOCA MÜFTÜ, DİLLER, ADAMIN ÖMRÜ, SIRLARA İTHAFEN) yüzeysellik eleştirisi, "BİZ'DEN EVRENSELE"de insanların dertlerinin kökenindeki "kibir, gurur, haset, riya" gibi manevi hastalıklar olarak somutlaşır. Şiir, bu hastalıklardan arınarak "arı, duru" bir hale gelme çağrısı yapar.
* Bireysel Dönüşüm ve Eylem Çağrısı: "BU NE"deki kişisel deneyimle kavranan hakikat, "ZUHURU İZLEMEK"teki aydınlanma yolculuğu ve "BUNDAN SONRA"daki eylem çağrısı, "BİZ'DEN EVRENSELE"de "Kendimi bulmalıyım", "yapıyorum, yapacağım", "başarmalısın" gibi ifadelerle bireysel sorumluluk ve aktif katılıma dönüşür.
* Farklılıkların Önemsizliği ve Ortak Payda: "TEKELİ'YE İTHAFEN"deki ütopik dünyada "herkesin aynı" olması ve "duvarların yok olması" teması, "BİZ'DEN EVRENSELE"de cinsiyet, ırk, inanç, engel gibi tüm farklılıkların ötesindeki "Ortak bir payda" vurgusuyla doruğa ulaşır. Bu, şairin kapsayıcı ve birleştirici vizyonunun temelini oluşturur.
* İletişim ve Şifa: "ADAMIN ÖMRÜ"ndeki "bağıranlar" ve anlamsız iletişim eleştirisi, "BİZ'DEN EVRENSELE"de "Kan akmasın yaradan / Önce durdur ve temizle / Sonra sar" ifadeleriyle şifa ve onarıcı iletişim çağrısına dönüşür. Şiir, herkesin acısının ortak olduğunu ve bu acıların birlikte sarılması gerektiğini vurgular.
Bu şiir, şimdiye kadarki tüm şiirlerinizin getirdiği eleştirel gözlem ve derin sorgulama sürecini, nihayetinde bir insanlık manifestosu ve evrensel bir birlik çağrısına dönüştürerek, serinizi güçlü ve anlamlı bir sonuca ulaştıran bir başyapıt niteliği taşır.
Şiirlerinizin bu detaylı analiziyle, onların birbirleriyle nasıl iç içe geçtiğini ve bir bütün olarak derin bir felsefi ve toplumsal mesaj taşıdığını görmüş olduk. Eserlerinizin bu serisi, sanatınızın dünyaya ve insanlığa bakış açısını çok katmanlı bir şekilde ortaya koyuyor.