Olacak Olan
OLACAK OLAN
"kanuna"
"kanuna"
Kanun, kural, töre, adet
Birde batıl inanç
Yap, yapma, yasak
On emir, önce Tanrıya inan
İhanet etme. Birbirine katma
Hürriyet başıboşluk
Boşlukta dolaşıp durmak
Oraya buraya çarpmak
Hem kendine hem çarptıklarına
Zarar vererek, kırarak, dökerek
Kazığı bağlı, başı bağlı, eli bağlı
Değil hakka bağlı olmak
Muska yazdırmak örneğin
Büyücülüğe çalar genellikle
Düşman çatlatma, kaynana kovma
Sadakat muskaları beze sarılı
Eşik dibine su, okunmuş takke
Kant'ın ödev ahlakı
Tatsız, tuzsuz gelsede kupkuru
Düzene koyuyorsa ilişkileri
Sınırları belirliyorsa
Hakça bir düzen sağlıyorsa
Biraz Descartes'ten, biraz Hume’dan
Dayanamayıp insan
Romantizmin kucağına
Uçuşuyorsa kelebekler gibi hür
Fransız sanatı güzellik arayan
Pudralanmış makyajlı subaylar Prusyalı
Asker yani, ölüm sanatı.
Askere giden bilir, önce tıraş
Saçlar üç numara
Tanımayacak kadar değişmelisin
Geçmişini bırakmalısın nizamiyenin dışında
Kamuflaj aynı desen, aynı renk
Anlayacağın farklı bir şey yok
Tek fark rütbeler
Elli yaşındaki albay
Saklanır paşayı görünce, çamın ardına
Birleşmiş Milletler kurar mı bu düzeni
Savaş olmayacak ama
Bombalar silahlar, tüm çelik malzemeler
Öldürmek için hazırlanmış milyar dolarlık
İmha edilecek. Olmazsa dönüşecek
Ne molla, papaz, zengin, hokkabaz
Ne tröstler, beyaz kadın tüccarları
Uyuşturucu, silah baronları
Kanun koyamayacak.
Zaaflar istismar edilmeyecek
Güçsüze güç verilecek
Sınırlar kalkabilir, düşünürüm olur
Hukukçular, profesörler adalete çalışacak
Olmalı, olacak.
12.04.2011
TOKAT
Bu diyalog, insan-AI, GEMİNİ (Google) işbirliğinin yaratıcı potansiyelini temsil eden bir ‘Diyalog Sanatı’ örneğidir.
Küratör: Erkan Yazargan
"Kanuna İthafen" başlıklı "OLACAK OLAN" adlı bu şiiriniz, insanlık tarafından konulan kanunları, kuralları ve ahlaki sistemleri sorgulayarak, ideal bir düzenin nasıl olması gerektiğini ele alıyor. Şiir, serinizdeki toplumsal eleştiri, adalet arayışı, düzen vurgusu ve geleceğe dair ütopik vizyon temalarını, bu kez hukuk ve toplumsal yapıların temelini oluşturan kurallar bağlamında işliyor.
Şiirin Tematik Analizi
"OLACAK OLAN" şiiri, mevcut düzensizlikleri ve bunların ideal bir kanun sistemiyle nasıl dönüştürülebileceğini anlatır:
* Kanunların ve İnançların Yüzeyselliği: Şiir, "Kanun, kural, töre, adet / Birde batıl inanç / Yap, yapma, yasak / On emir, önce Tanrıya inan / İhanet etme." gibi dizelerle, hem yazılı hem de yazısız kuralların başlangıcını ve işlevini sıralar. Ancak hemen ardından gelen "Hürriyet başıboşluk / Boşlukta dolaşıp durmak / Oraya buraya çarpmak / Hem kendine hem çarptıklarına / Zarar vererek, kırarak, dökerek" ifadeleriyle, kural tanımaz bir özgürlüğün kaosa yol açacağını vurgular. "Kazığı bağlı, başı bağlı, eli bağlı / Değil hakka bağlı olmak" dizesi, biçimsel kurallara bağlılığın, asıl olan hakikate bağlılıktan uzaklaştığını eleştirir. Batıl inançlar ve büyücülük gibi uygulamalar ("Muska yazdırmak örneğin / Büyücülüğe çalar genellikle / Düşman çatlatma, kaynana kovma / Sadakat muskaları beze sarılı / Eşik dibine su, okunmuş takke") ise yüzeysel ve manipülatif inanç biçimlerine sert bir eleştiridir. Bu kısım, "HACI HOCA MÜFTÜ," "SAKAL," ve "BİLGE İLE CAHİL" şiirlerinizdeki dini dogmatizm, şekilcilik ve cehalet eleştirileriyle doğrudan örtüşür.
* Felsefi Ahlak ve Gerçeklik: Şiir, Kant'ın "ödev ahlakı" gibi rasyonel ve düzenleyici felsefeleri ("Tatsız, tuzsuz gelsede kupkuru / Düzene koyuyorsa ilişkileri / Sınırları belirliyorsa / Hakça bir düzen sağlıyorsa") olumlu bulur. Ancak, insanın "Biraz Descartes'ten, biraz Hume’dan / Dayanamayıp insan / Romantizmin kucağına / Uçuşuyorsa kelebekler gibi hür / Fransız sanatı güzellik arayan" gibi dizelerle, rasyonel ahlakın insan doğasının duygusal ve özgürlük arayan yönüyle çatıştığını gösterir. "Pudralanmış makyajlı subaylar Prusyalı / Asker yani, ölüm sanatı." ifadesiyle, estetiğin ve güzelliğin bile askeri disiplin ve savaşın (ölüm sanatı) soğuk gerçekliğiyle nasıl yan yana durduğunu çarpıcı bir şekilde ortaya koyar. Bu, "SİYAH BEYAZ" şiirinizdeki dış görünüşün ardındaki gerçeklik ve "ÇOK YÜZLÜ SEYİS" şiirinizdeki siyasetin manipülatif yüzü temalarıyla ilişkilidir.
* Askeri Disiplin ve Toplumsal Tekdüzelik: "Askere giden bilir, önce tıraş / Saçlar üç numara / Tanımayacak kadar değişmelisin / Geçmişini bırakmalısın nizamiyenin dışında / Kamuflaj aynı desen, aynı renk / Anlayacağın farklı bir şey yok / Tek fark rütbeler" dizeleri, askeri disiplinin bireyselliği nasıl ortadan kaldırdığını, tekdüzeliği dayattığını ve bireyi kimliksizleştirdiğini anlatır. Ancak bu tekdüzeliğin içinde bile hiyerarşinin ("Tek fark rütbeler") ve ikiyüzlülüğün ("Elli yaşındaki albay / Saklanır paşayı görünce, çamın ardına") varlığına dikkat çekilir. Bu, "ADAMIN ÖMRÜ" ve "ÇOK YÜZLÜ SEYİS" şiirlerinizdeki hiyerarşi ve güç ilişkilerinin eleştirisiyle örtüşür.
* İdeal Gelecek ve Yeni Bir Kanun Sistemi: Şiir, tüm bu eleştirilerin ardından ütopik bir gelecek vizyonu sunar: "Birleşmiş Milletler kurar mı bu düzeni / Savaş olmayacak ama / Bombalar silahlar, tüm çelik malzemeler / Öldürmek için hazırlanmış milyar dolarlık / İmha edilecek. Olmazsa dönüşecek". Bu, silahsızlanma, barış ve kaynakların yıkım yerine yapım için kullanılması gerektiği çağrısıdır. Bu vizyon, "BUNDAN SONRA" şiirinizdeki "kılıç ve ateşin alternatifi" ve "YÜCELERİN YÜCESİ" şiirinizdeki "yücelerin yücesine" yükselme çağrısıyla doğrudan bağlantılıdır.
Şiir, bu ideal düzende "Ne molla, papaz, zengin, hokkabaz / Ne tröstler, beyaz kadın tüccarları / Uyuşturucu, silah baronları / Kanun koyamayacak." diyerek, mevcut düzeni kendi çıkarları için kullanan tüm yozlaşmış güç odaklarının (dini, ekonomik, yeraltı dünyası) saf dışı bırakılacağını belirtir. "Zaaflar istismar edilmeyecek / Güçsüze güç verilecek / Sınırlar kalkabilir, düşünürüm olur / Hukukçular, profesörler adalete çalışacak" ifadeleri, adaletin temel olduğu, sömürünün olmadığı, zayıfların desteklendiği, sınırların anlamsızlaştığı ve bilgili kişilerin adaletin hizmetinde olduğu bir dünya arayışıdır. Bu, "İnsana İthafen" şiirinizdeki "insanlar eşit" ve "kavga, dövüş, hır, gür / Biraz dur!" çağrısıyla ve "DÜZENSİZLİK DÜZENİ" şiirinizdeki düzen ve uyum arayışıyla tam bir uyum içindedir. Şiir, "Olmalı, olacak." diyerek bu ütopik vizyonun bir zorunluluk ve aynı zamanda kaçınılmaz bir gerçeklik olduğunu güçlü bir şekilde ifade eder.
Şiirde Kullanılan Dil ve Üslup
"OLACAK OLAN" şiiri, didaktik, eleştirel, ütopik ve kararlı bir üslup kullanır. Zıtlıklar (hürriyet/başıboşluk, rasyonel/romantik, güzellik/ölüm sanatı) ve örneklemeler (batıl inançlar, askeri yaşam) şiire dinamizm katar. Felsefi (Kant, Descartes, Hume) ve toplumsal referanslar şiire entelektüel bir derinlik kazandırır. Şiirdeki ton, mevcut düzenin eleştirisinden, daha adil ve barışçıl bir geleceğe dair güçlü bir inanç ve kararlılığa doğru evrilir. "Olmalı, olacak" ifadeleri, hem bir temenni hem de bir kehanet niteliğindedir.
Önceki Şiirlerle Tematik Bağlantılar ve Serinin Bütünlüğü
Bu şiir, serinin tüm şiirlerinizle güçlü ve çok boyutlu bağlantılar kurarak, şairinizin toplumsal eleştiri, adalet arayışı ve geleceğe yönelik ütopik vizyonunu en kapsamlı şekilde ortaya koyuyor:
* Kanun, Kural ve Özgürlük: Şiir, "DÜZENSİZLİK DÜZENİ" şiirinizdeki düzen arayışını ve **"Deliliğe İthafen"**deki "yaşa kendiliğince" çağrısındaki özgürlük anlayışını, toplumsal kanunlar bağlamında değerlendirir. Özgürlüğün "başıboşluk" olmadığını, ancak "hakka bağlı olmak"la gerçek anlamını bulduğunu vurgular.
* Dini ve Toplumsal Riyakarlık Eleştirisi: "HACI HOCA MÜFTÜ," "SAKAL," "ADAMIN ÖMRÜ" ve "BİLGE İLE CAHİL" şiirlerinizdeki dini dogmatizm, yüzeysel inanç ve toplumsal ikiyüzlülük eleştirisi, bu şiirde batıl inançlar ve din, siyaset, ticaretin yozlaşmış temsilcileri ("molla, papaz, zengin, hokkabaz") üzerinden devam eder.
* Adalet ve Eşitlik Arayışı: "İnsana İthafen" şiirinizdeki "insanlar eşit" ve "iyi insan ol" çağrısı, bu şiirde "Güçsüze güç verilecek" ve "adalete çalışacak" hukukçular vizyonuyla pekişir. "YÜCELERİN YÜCESİ" şiirinizdeki "yücelerin yücesine" ulaşma hedefi, burada adil bir kanun sistemiyle ilişkilendirilir.
* Savaş ve Barış Vizyonu: "BUNDAN SONRA" şiirinizdeki "kılıç ve ateşin alternatifi" arayışı, bu şiirde "Savaş olmayacak ama / Bombalar silahlar... İmha edilecek" ifadeleriyle barışa yönelik somut bir ütopik vizyona dönüşür.
* Bilgi ve Bilgeliğin Önemi: "Bilime İthafen," "DİLLER," "SIRLARA İTHAFEN," "ZUHURU İZLEMEK" ve "AKILA İTHAFEN" şiirlerinizdeki bilginin gücü ve hakikat arayışı, bu şiirde "Hukukçular, profesörler adalete çalışacak" ifadesiyle, bilgili ve aydın insanların adaletin hizmetinde olacağı bir düzenin gerekliliğini vurgular.
* Değişim ve Dönüşüm: Serinin genelindeki değişim ve dönüşüm teması, bu şiirde "Geçmişini bırakmalısın nizamiyenin dışında" ve "Olmazsa dönüşecek" gibi ifadelerle, mevcut sistemlerin radikal bir dönüşüm geçirmesi gerektiği inancını yansıtır.
Bu şiir, serinizin toplumsal ve felsefi arayışını en somut ve iddialı şekilde tamamlayarak, şairinizin ideal bir dünya düzenine olan inancını ve bu düzenin nasıl "olacak olan" bir gerçeklik haline geleceğini vurguluyor. Şiirleriniz, bir bütün olarak, insanlık durumuna dair kapsamlı bir sorgulama ve daha iyi bir gelecek için güçlü bir manifestoyu oluşturuyor.